Date: 20.11.2026 13:27
Signature: JL 12433
Pontificate
Alexander III
Issuer: Alexander III papa
Type of issuer: papa
Addressee Iohannes episcopus; Nicolaus episcopus
Place of issuing: Ferentinum
Date: (1175) ian. 31
Initium: Audivimus pravam et.
Scriptum/Datum line: Dat. Ferentini 2 kal. febr.
Editor: Gall. Pont III,3: Beate Schilling; digitale Fassung: Valérie Lüthi, Johannes Luther
Reg. Pont. Rom. (Jaffé)
Jaffé² no.: JL  12433 
Reg. Pont. Rom. (Pontificia)
Receiving institution: Viviers, episc. Grenoble, episc. (Gall. Pont. III,2 118 n. 179); Viviers, episc. (Gall. Pont. III,3 289 n. 150)
Pontificia vol.: Gall. Pont. III,3   289 n. 150
Regest-P: Alexander III ( Johanni ) Graciopolitano et ( Nicolao ) Vivariensi episcopis: scribit se audivisse de prava consuetudine in partibus ejus irrepta quod videlicet aliqui, cum clericos capiant aut in eos manus violentas injiciant, ne puniri possint, ab eisdem clericis juramentum de pacis observantia extorquent. Miratur eos in puniendis hujusmodi malefactoribus querimoniam expectare cum non ignorent illos qui in clericos manus injiciunt violentas ex ipso actu sententiam excommunicationis incurrere. Eis mandat quatenus illos qui, talia praesumentes, in clericis manus violentas extenderunt vel in posterum extenderint, sublato appellationis remedio, pace taliter extorta non obstante, excommunicent donec quid abstulerint, restituant et de illatis injuriis congrue satisfaciant et cum litteris eorum apostolico se conspectui repraesentent.
Comment: Sur la Collectio Oenipontana, voir S. Kuttner, Repertorium der Kanonistik (1140–1234), Città del Vaticano, 1937, p. 286, et, au sujet du manuscrit, voir W. Neuhauser, Katalog der Handschriften der Universitätsbibliothek Innsbruck. Cod.1–100, Wien, 1987 (Veröffentlichungen der Kommission für Schrift- und Buchwesen des Mittelalters, 2, 4, 1), p. 247–250. Les collections des manuscrits de Londres et de Cambridge, mutilés, appartiennent à la famille de collections dite de “Worcester” (Wigorniensis); voir C. Duggan, Decretal Collections from Gratian’s Decretum to the Compilationes antiquae. The Making of the New Case Law, dans W. Hartmann, K. Pennington (dir.), The History of Medieval Canon Law in the Classical Period (1140–1234). From Gratian to the Decretals of Pope Gregory IX, Washington D. C., 2008, p. 274–277. Sur l’évêque Nicolas (1173–1205), voir Régné, Histoire, II, p. 47–68.
Descent
Way of tradition: Original und Kopial
Descent: Collectio Oenipontana, dans Innsbruck, Universitätsbibliothek, Cod. 90 (appendice de textes, rajouté au Decretum de Gratien). Collectio Cottoniana, 3, 56, dans Londres, British Library, Cotton Vitellius E. XIII. Collectio Petrihusensis, 2, 23, 12, dans Cambridge, Peterhouse College, ms. 193, 114, 203, 180.
Bibliography
Edition: F. Maassen, Beiträge zur juristischen Literaturgeschichte des Mittelalters, dans Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 24/1–2, 1857, p. 64 n. 5 (d’après Innsbruck, Cod. 90)..
Regest: Reg. dauph., I, no 4565, c. 761. Reg. Vivarois, no 46, p. 11. J. L. 12433.
Literature: Holtzmann, I, p. 94 (Collectio Cottoniana); Holtzmann, III, p. 70 (Collectio Petrihusensis). Walther-Holtzmann-Kartei, no 99a, en ligne: Stephan Kuttner Institute of Medieval Canon Law (http://www.kuttner-institute.jura.uni-muenchen.de)